Viron Gjymshana

    Sot në orën 15 fillon ceremonia e zgjedhjes së Papës së ri. Që tani  kardinalët që kanë të drejtën e votës po mblidhen pas dyerve të mbyllura në Kapelën Sistine për të zgjedhur në fshehtësinë më të madhe një pasardhës të Papa Françeskut, i cili vdiq më 21 prillin e kaluar në moshën 88-vjeçare.

      Ja se si është procedura për këtë votim, e hartuar nga Kushtetuta Apostolike Universi Dominici Gregis, e dekretuar nga Gjon Pali II në vitin 1996.

• Në mëngjesin e ditës së parë, kardinalët marrin pjesë në një meshë solemne në Bazilikëna e Shën Pjetrit.

• Pasdite, të veshur me veshjen e tyre liturgjike, kardinalët mblidhen në Kapelën Pauline në Pallatin Apostolik dhe thërrasin ndihmën e Shpirtit të Shenjtë.

• Nën tingujt e Litanisë së Shenjtorëve, ata pastaj hyjnë në procesion në Kapelën Sistina, të ngritur për këtë rast dhe izolimi i së cilës kontrollohet me skrupolozitet.

• Kardinalët bëjnë betimin me duart e tyre të vendosura në Ungjill.

• Sipas një rituali të pandryshueshëm të trashëguar nga Mesjeta, mjeshtri i festimeve shqipton formulën “extra omnes” (të gjitha jashtë). Njerëzit që nuk janë pjesë e votave largohen nga ambientet. Dyert pastaj mbyllen, parimi është se kardinalët shkëputen nga bota për t’u mbrojtur nga çdo ndikim i jashtëm.

• Me short, tre kardinalë emërohen “shqyrtues”, tre “infirmeri” për të mbledhur votat e kardinalëve të sëmurë dhe tre “revizues” që kontrollojnë numërimin e fletëve të votimit nga shqyrtuesit.

• Të ulur krah për krah nën afreskun monumental të Mikelanxhelos të “Gjykimit të Fundit”, kardinalët marrin fletët e votimit drejtkëndëshe me mbishkrimin “Eligo in Summum Pontificem” (“Unë zgjedh Papën suprem”) në krye me një hapësirë boshe poshtë.

• Votuesit shkruajnë me dorë emrin e kandidatit të tyre, “me një shkrim dore të panjohur” dhe palosin fletën e votimit dy herë. Në teori, është e ndaluar të votosh për veten.

• Çdo kardinal shkon me radhë te altari, duke mbajtur votën e tij në ajër në mënyrë që të jetë qartë e dukshme, dhe shqipton me zë të lartë betimin e mëposhtëm në latinisht: “Unë e thërras Krishtin Zot për të dëshmuar, i cili do të më gjykojë, se unë i jap votën time atij të cilin, sipas Perëndisë, gjykoj për t’u zgjedhur.”

• Ai vendos fletën e tij të votimit në një tabaka dhe e rrëshqet në kutinë e votimit para kontrolluesve, përkulet drejt altarit dhe kthehet në vendin e tij.

• Kardinalët, gjendja shëndetësore ose mosha e avancuar e të cilëve nuk i lejon ata të shkojnë në altar i japin votën një shqyrtuesi, i cili e vendos atë në kutinë e votimit në vendin e tyre.

• Pasi të jenë mbledhur të gjitha fletët e votimit, një zëvendës zyrtar i votimit tund kutinë e votimit për të përzier fletët dhe i transferon ato në një kontejner të dytë dhe më pas një tjetër fillon numërimin.

• Dy shqyrtues shkruajnë emrat, ndërsa një i tretë i lexon me zë të lartë, duke shpuar fletët e votimit me një gjilpërë përmes fjalës “Eligo” dhe duke i lidhur ato me njëri-tjetrin. Recensuesit më pas kontrollojnë që zëvendës zyrtarët e kthimit nuk kanë bërë ndonjë gabim.

• Nëse asnjë kardinal nuk ka marrë dy të tretat e votave, votuesit shkojnë direkt në një raund të dytë. Kardinalët mbajnë katër votime në ditë, dy në mëngjes dhe dy pasdite, derisa të shpallet një Papë.

• Fletët e votimit të dy fletëvotimeve dhe shënimet e marra nga kardinalët më pas shkatërrohen, digjen në një sobë. Oxhaku, i dukshëm për besimtarët nga Sheshi i Shën Pjetrit, lëshon tym të zi nëse nuk është zgjedhur Papa dhe tym të bardhë nëse zgjidhet, duke shtuar aty disa kimikate.

Dje, e martë në mëngjes, kardinalët zgjedhës (nën 80 vjeç) ose jo, u takuan për takimin e fundit përgatitor, duke shmangur mikrofonat dhe kamerat e njëqind gazetarëve nga shumë vende, një shenjë e mbulimit mediatik global të ngjarjes.

       Para se dyert e Kapelës Sistine të mbyllen të mërkurën pasdite, kardinalët do të betohen se do të mbajnë fshehtësi absolute, nën dënimin e ekskomunikimit (shpagëzimit) nëse zbulojnë se çfarë ndodh në këtë konklavë. Atyre do t’u ndalohet të komunikojnë me botën e jashtme derisa të kenë zgjedhur një Papë të ri.

         Vatikani ka njoftuar se do të ndërpresë rrjetin telefonik brenda qytetit-shtetit të vogël të mërkurën nga ora 15:00 (13:00 GMT) deri në zgjedhje e Papës, por kjo nuk do të ndikojë në sheshin e Shën Pjetrit, ku besimtarët do të grumbullohen për të parë tymin që do dalë nga oxhaku pas përfundimit të çdo raundi votimi.

         Kardinalët,  që do të duhet të ndahen nga telefonat e tyre celularë, do të informojnë botën për ecurinë e punës së tyre duke djegur, siç thamë, fletët e tyre të votimit për të prodhuar tym – i zi në mungesë të një zgjedhjeje, i bardhë për një Papë të ri, një ceremonial me simbolikë të fortë vizuale të transmetuar në mbarë botën.

         Diskutimet e “para-konklavës” deri më tani kanë prekur një gamë të gjerë temash, nga financat e Vatikanit te skandali i abuzimit seksual, uniteti i Kishës dhe profili i papës së ardhshëm.

          Me një rekord prej 133 zgjedhësish kardinalë nga rreth 70 vende në pesë kontinenteve, kjo është konklava më e madhe dhe më ndërkombëtare e mbajtur ndonjëherë, duke e bërë rezultatin e saj më të pasigurt se kurrë. “Ka profile të ndryshme, shumë personalitete që mund të zgjidhen. Të paktën pesë ose gjashtë, do të thoja”, pohon kryepeshkopi i Algjerit, Jean-Paul Vesco, për Corriere della Sera.

Françesku, ish Papa, ka pasë shumëfishuar reformat e Kishës gjatë 12 viteve të tij të pontifikatit, por veprimet e tij kanë qenë në shënjestrën e kundërshtarëve të brendshëm. Ai ka emëruar rreth 80 për qind të zgjedhësve aktualë kardinalë, por ekspertët thonë se ata nuk do të zgjedhin domosdoshmërisht një pasardhës që do të ndjekë hapat e tij.

      “Princat e Kishës” tradicionalisht qëndrojnë në Rezidencën Santa Marta në Vatikan, e cila ka banjo dhe shërbim në dhomë të stilit të hotelit, por nuk ka dhoma të mjaftueshme për t’i akomoduar të gjithë.

       Si rezultat, disa do të strehohen në Santa Marta Vecchia, një ndërtesë aty pranë që zakonisht përdoret për të strehuar zyrtarët e Vatikanit.

       Ata do të jenë në gjendje të hyjnë në dhomat e tyre – të ndara me short – midis meshës të së martës dhe të mërkurës në mëngjes në Bazilikën e Shën Pjetrit, e cila i paraprin konklavës.

       Mjekët, shoferët, kuzhinierët, stafi i sigurisë dhe pastrimit: ata që rrethojnë kardinalët janë gjithashtu të detyruar të fshihen dhe u betuan të hënën që të mos tregojnë asgjë.

      Në periferi të Sheshit të Shën Pjetrit, masat e sigurisë tashmë janë përforcuar, me policinë që bllokon rrugët ngjitur ose kontrollon çantat e turistëve.

      Por ka edhe disa rregulla të tjera që kardinalët janë të detyruar t’i respektojnë këto ditë. Sidomos ato që kanë të bëjnë me ushqimin e tyre.

       Kështu psh nëse konklava zgjat shumë, kardinalët nuk do të mund të shijojnë makaronat tip ravioli!  Këto makarona janë një nga pjatat e ndaluara gjatë konklavës. Po a ka ndalime të tjera?! Sigurisht. Po përse?!

         Për më shumë se 750 vjet, rregulla strikte kanë rregulluar rigorozisht atë që kardinalët mund të hanë dhe çfarë nuk mund të hanë. Në mënyrë që të parandalohet që mesazhet sekrete të fshihen në një pulë, ravioli ose edhe në një pecetë buke.

       Siç shihet 133 kardinalët do të jenë totalisht të shkëputur nga bota e jashtme për një periudhë të pacaktuar kohe, derisa të arrijnë të zgjedhin një papë të ri. Gjatë kësaj periudhe, votimi, gjumi dhe ngrënia kryhen nën izolim të rreptë. Po sa mund të zgjasë kjo konklavë? Asnjë nuk e di. Vetëm Zoti atje lart e di, përgjigjen me buzëqeshje kardinalët kur i pyesin se sa kohë do rrinë mbyllur. Një gjë është e sigurt, kardinalët e dhënë pas ravioleve, pulave dhe byrekëve do të duhet të tregohen të durueshëm.

       Megjithatë,  këto vakte të përbashkëta krijojnë gjithashtu një mjedis të favorshëm për negociata diskrete dhe sekrete si dhe për shkëmbime opinionesh personale.

      Rregullat e vendosura dikur nga Papa Gregori X parashikonin izolimin e rreptë të konklavës – një kërkesë që është ende në fuqi edhe sot – si dhe një racionim progresiv të ushqimit të destinuar për kardinalët. Në mungesë të konsensusit, pas tre ditësh atyre u shërbehej vetëm një vakt në ditë. Në fund të tetë ditëve, ata duhej të mjaftoheshin me bukë dhe ujë.
       Por në mesin e shekullit të 14-të, Papa Klementi VI i lehtësoi këto kufizime, duke lejuar vakte me tre pjata: një supë, një pjatë kryesore me peshk, mish ose vezë, e ndjekur nga një ëmbëlsirë, zakonisht e bërë me djathë ose fruta. Ndërsa racionimi në ushqim nuk zgjati, kontrolli i rreptë i mjedisit të konklavës mbetet ende në fuqi.

        Ndryshe duke filluar nga ora 15 e ditës së sotme turistët dhe dashamirësit e Kishës Katolike si dhe mbarë mediat ndërkombëtare do i mbajnë sytë nga oxhaku i famshëm i Vatikanit.